Veel mensen proberen direct weer actief te worden. Maar na je herstel kun je niet meteen weer met alles beginnen. Je lichaam is een lange tijd uit de roulatie geweest en moet stap voor stap weer wennen aan je dagelijkse bezigheden.
Dit schema is niet om letterlijk op te volgen, maar om de verschillen te zien. Overleg met je begeleider wat voor jou de ideale energieopbouw is.
Het is fijn om weer meer te kunnen. Toch moet herstellen voorop staan. Dat betekent soms afremmen en soms juist over grenzen heen durven gaan. Zo leer je effectief met je grenzen om te gaan.
Na een inspanning komt een ontspanning. Juist door deze goed af te wisselen zorg je ervoor dat je je energie behoudt.
Jouw lichaam geeft aan wat wel en niet goed voor je is. Door te leren hoe je met de signalen van je lichaam en de wilskracht van je hoofd omgaat, bouw je je energie op een gelijkmatige manier op.
Herstellen is niet altijd met grote stappen vooruit. Kleine stappen zijn vaak nodig om je richting te bepalen. Toch is een grote stap soms nodig om aan je herstel toe te komen. Denk aan een scheiding of stoppen met je bedrijf.
Lees meer over energieopbouw na burn-out.
Emma over haar burn-outherstel: “Ik begon beter naar mijn lichaam te luisteren”
“Ik was altijd gehaast, zoals snel praten en nog sneller lopen. Ik keek naar de grond en niet naar mijn omgeving. Geen tijd om goed naar mijn lichaam te luisteren. Ik vond namelijk dat ik hard moest werken en iedereen moest ontlasten.
Met hulp van mijn coach/hulpverlener ben ik anders gaan denken. Zij heeft mij laten inzien dat als ik op tijd op de rem trap, ik meer overzicht heb en ik op deze manier mijn grenzen kan blijven aanvoelen. Het kwam echt binnen en ik begon beter naar mijn lichaam en wensen te luisteren.”
Signalen dat je herstelt van een burn-out
Je voelt dat je weer wat meer kunt, maar hoe weet je dat je hersteld bent? Iedere persoon herstelt op zijn eigen manier, maar er zijn wel algemeenheden te noemen.
Bijvoorbeeld:
- je slaapt beter
- je bent minder snel overprikkeld
- je kunt je beter concentreren
- je hebt weer interesse in activiteiten en werk
- je herkent grenzen eerder
- je herstelt sneller na inspanning
Deze signalen betekenen niet dat je helemaal beter bent, maar dat je de goede richting opgaat. Balans houden en het juiste tempo volgen, blijven ook in deze fase een punt van aandacht.
Terugval tijdens burn-outherstel
Is terugval normaal?
Wanneer je herstelt van een burn-out is tijdelijke terugval heel normaal. Herstel verloopt namelijk niet in rechte lijn, maar met ups en downs. Het betekent dus niet dat je herstel niet goed gaat of dat het mislukt is.
Wel is dit een goed moment om een pas op de plaats te maken en te kijken wat je nog te leren hebt. Niet omdat je het fout doet, maar om verder te groeien naar balans en vitaliteit.
Hoe herken je een burn-outterugval?
Terugvallen is dus heel normaal, en onderdeel van je herstelproces. Wel is het goed te weten hoe je een terugval herkent. Zo kun je erop inspelen en leren hoe je in balans blijft.
Bijvoorbeeld:
- Je slaapt weer slechter
- Je raakt vaker vermoeid
- Je raakt vaker overprikkeld
- Je kunt je slechter focussen
- Je reageert emotioneel of geprikkeld
- Je laat dingen vallen die goed voor je zijn, zoals sporten en gezond eten
Herken je dit? Lees verderop wat je kunt doen bij een terugval
Veelvoorkomende oorzaken van terugval
Niet altijd ligt terugval aan jezelf. Ook in je omgeving kan iets gebeuren wat spanning oplevert. Dit zijn de veelvoorkomende redenen:
- te snel of te langzaam opbouwen;
- (hoge) verwachtingen van jezelf;
- werkdruk;
- privéstress;
- onvoldoende herstelmomenten;
- te weinig uitdaging.
Wat kun je doen bij terugval?
Bij een terugval is het belangrijk dat je niet in paniek raakt of de moed laat zakken. Accepteer dat dit bij het herstelproces hoort.
Praktische stappen:
- Signalen serieus nemen.
- Tempo aanpassen.
- Bespreken met begeleider.
- Basisenergie herstellen.
- (Werk)activiteiten herzien.
Restklachten na een burn-out
Sommige mensen houden bepaalde klachten nadat ze zijn hersteld. Daar zijn meerdere oorzaken voor. Je lichaam heeft bijvoorbeeld meer tijd nodig om die klachten te verwerken. Je omstandigheden zijn veranderd en zwaarder geworden, terwijl je (lichamelijk) nog niet helemaal bent hersteld. Of je hebt niet genoeg veranderingen in je leven doorgevoerd die je helpen om in balans te blijven.
Houden deze klachten meer dan drie maanden aan? Dan spreek je van chronische klachten. Maar ook dan: dat wil niet zeggen dat je klachten voor altijd blijven. Ook chronische klachten kunnen na verloop van tijd verminderen of verdwijnen.
Mogelijke restklachten:
- vermoeidheid;
- verminderd werkgeheugen
- minder snel reageren
- concentratieproblemen;
- gevoeligheid voor drukte;
- onzekerheid;
- sneller spanning ervaren.
Deze restklachten kunnen ook horen bij andere klachten of ziektes, zoals ijzertekort, de overgang en diabetes. Twijfel je? Neem dan contact op met je huisarts.
Klachten die kunnen blijven na een burn-out
Dat je na je burn-out snel vermoeid raakt, is heel normaal. Je lichaam moet zich weer aanpassen aan de gewone, dagelijkse routine. Ook is het belangrijk erachter te komen wat je wel en niet aankunt. Dat heeft tijd nodig. Bij sommige mensen duurt dit langer dan gemiddeld. Ook dan is het belangrijk om naar je lichaam te blijven luisteren en eraan toe te geven als je moe bent.
Veel mensen kunnen zich na een burn-out moeilijker concentreren. Het heeft vaak oefening nodig om weer op je oude niveau te komen. Ook kunnen andere factoren meespelen, zoals drukte of te veel prikkels.
Vergeet je steeds waar je sleutels liggen? Of weet je niet meer wat je met je vrienden of partner had afgesproken? Geheugenproblemen na je burn-out komen vaak voor. Bij veel mensen duurt dit even voordat het geheugen zich heeft aangepast. Maak je hier niet te veel zorgen over, vaak gaat dit na verloop van tijd beter.
Na een burn-out moet je je lichaam de tijd geven om weer te wennen aan alle prikkels in het dagelijks leven. Het kan soms behoorlijk overweldigend zijn om weer in een restaurant te zitten of boodschappen te doen. Bouw dit stap voor stap op, zodat je lichaam hier langzaam weer aan went. Of pas het aan als je sowieso gevoelig bent voor prikkels, zoals bij hooggevoeligheid.
Bijna iedereen voelt zich na een burn-out wat onzeker en kwetsbaar. Maar dat betekent niet dat je niets kunt. Als het goed is heb je tijdens je burn-outherstel handvatten meegekregen om met jouw valkuilen om te gaan. Je zelfvertrouwen neemt juist toe als je merkt dat wat je geleerd hebt, succes heeft.
Sommige mensen raken na een burn-out toch nog snel in paniek of durven dingen niet meer. Ook komt angst voor vermoeidheid en terugval voor. Daardoor kun je jezelf onnodig beperken in je herstel en houd je je energie laag. Grenzen stellen is dus heel belangrijk maar te angstig hiermee omgaan werkt ook tegen.
Sommige klachten verdwijnen vanzelf. Bij BoFit hebben gemerkt dat als klanten zich bij de situatie neerleggen, de klachten daarmee gedeeltelijk of helemaal verdwijnen.
Wanneer zijn restklachten een reden om hulp te zoeken
Heb je al lange tijd last van klachten na je burn-out? En heb je het idee dat je niet meer verder komt en vastloopt?
Professionele begeleiding kan helpen om te kijken naar de reden van je restklachten. Het kan zijn dat je herstel te veel gericht was op praten. Hierdoor ervaart je lichaam nog spanning en zijn je conditie en draagkracht niet voldoende hersteld. Of dat je wel inzichten hebt gekregen, maar niet weet hoe je dat moet vertalen in de praktijk.
Kies dan voor burn-outbegeleiding die zowel op lichaam, gevoel of verstand is gericht. Zo pak je alle facetten van je gezondheid mee en herstel je goed en duurzaam.
Werkhervatting na een burn-out
Weer aan het werk na je herstel kan best spannend zijn. Je ziet collega’s weer, jij of je omgeving heeft misschien bepaalde verwachtingen van jou of je wilt je snel weer nuttig voelen. Maar ook hier is het belangrijk om rustig op te bouwen om te voorkomen dat je terugvalt.
Wanneer ben je klaar om weer te werken?
Als je goed bent hersteld (zie De 4 fases van burn-outherstel) kun je weer rustig beginnen met werken. Het betekent niet dat je weer 100% de oude bent, maar wel dat je klachten zijn verminderd en je basisenergie is hersteld.
Daarnaast is het ook belangrijk om naar je belastbaarheid te kijken. Wat kun je aan? Wanneer is je energie op? En hoe herstel je weer?
Hoe ziet een verantwoorde werkhervatting eruit?
- In het begin rustig opbouwen, bijvoorbeeld beginnend met 2 uur in de week.
- Passende werkzaamheden waarbij je niet te veel hoeft in te spannen.
- Regelmatig evalueren met je begeleider en/of bedrijfsarts.
- Jezelf de ruimte gunnen om te herstellen als het even minder gaat.
- Op termijn het juiste tempo opbouwen en weer wat grotere stappen maken.
Waarom te snel terugkeren risico’s geeft
Wij merken tijdens onze trajecten dat te snel je uren opbouwen bijna altijd voor een terugval zorgt. Veel klanten voelen zich bijvoorbeeld schuldig dat ze lang van hun werk zijn weggeweest. Of ze hebben de verwachting dat ze in een rap tempo weer aan hun oude werkuren zitten.
Maar je uren opbouwen is niet een kwestie van bedenken hoe dat gaat. Het is voelen, uitproberen, en weer een stapje terug of vooruit doen. Goed luisteren naar de signalen die je lichaam geeft én daar naar handelen. Zo herstel je veilig en duurzaam.
Waarom te langzaam opbouwen tegenwerkt
Sommige mensen bouwen te langzaam op omdat ze bang zijn voor een terugval. Ze moeten er los van komen dat ze een burn-out hebben anders komen ze niet verder. Dan is het nodig om met meer afstand naar je klachten te kijken. Zodat je uiteindelijk ook weer grotere stappen durft te zetten.
Door te voelen dat je klaar bent voor je werk, durf je ook weer je lichaam te vertrouwen. Zo leer je bijvoorbeeld dat niet alle vermoeidheid slecht is. Goede begeleiding kan jou helpen bij een veilige en gezonde opbouw naar werk.
Veelgemaakte fouten bij werkhervatting
- te snel of te langzaam uren uitbreiden
- direct alle taken oppakken
- geen herstelmomenten plannen
- signalen negeren
Lees hier meer over werkhervatting.
Urenopbouwschema
Gelukkig hoef je vaak niet zelf te bedenken hoe je je uren op je werk opbouwt. Daar heb je jouw begeleider en eventueel de bedrijfsarts voor. Zij helpen jou met het maken van een urenopbouwschema.
Eens in de zoveel tijd wordt overlegd of dit schema voor je werkt en of je weer wat meer kunt doen. Het is dus niet zo dat je je per se aan deze uren moet houden. Je gaat voelen en ervaren of jouw lichaam deze opbouw aankan. Blijf daarom goed naar de signalen van je lichaam luisteren.
Hoe BoFit ondersteunt bij burn-outherstel
Bij BoFit begeleiden we ondernemers, werknemers en mensen met een UWV-ziektewetuitkering met stressklachten en burn-out. Dat doen we op een zorgvuldige en persoonlijke manier. Samen met een vaste coach/hulpverlener werk je aan herstel in jouw tempo, in de natuur en met oog voor werk en dagelijks leven.
Dat doen we met aandacht voor je lichaam, gevoel en verstand. Zo herstel je niet alleen, je komt ook sterker terug.
Herstel ontstaat niet door één onderdeel, maar door de combinatie:
Laagdrempelig en zonder prestatiedruk, afgestemd op jouw energie en wat je aankunt.
Gericht op inzicht, begrijpen wat er speelt en blijvende verandering.
Ervaringsgericht, waardoor patronen en gedrag zichtbaar worden en gevoel en verstand beter samenwerken.
Deze combinatie helpt je niet alleen begrijpen wat er aan de hand is, maar het ook gaat voelen, oefenen en toepassen in je dagelijks leven. Dit geeft rust en veiligheid, juist wanneer je mentaal of emotioneel overbelast bent.
Veelgestelde vragen over burn-outherstel (FAQ)
1. Kun je volledig herstellen van een burn-out?
Ja, veel mensen herstellen volledig van een burn-out. Herstel betekent meestal niet dat je teruggaat naar hoe alles vroeger was. Vaak leer je beter omgaan met stress, grenzen en energie. Daardoor ontstaat een nieuwe balans die beter bij je past en helpt om terugval te voorkomen.
2. Hoe weet ik dat mijn energie weer terugkomt?
Je merkt dat je energie terugkomt doordat bepaalde klachten weer beter gaan. Zo slaap je bijvoorbeeld beter, je herstelt sneller, je bent minder moe en kunt je beter concentreren. Daarnaast krijg je weer meer zin om werk en activiteiten op te pakken.
3. Waarom voel ik me soms beter en dan weer slechter?
Herstel gaat niet in een rechte lijn, maar met ups en downs. Je lichaam heeft namelijk tijd nodig om zich aan de nieuwe situatie aan te passen. En je hoofd moet leren hoe je goed samenwerkt met je lichaam en er goed voor zorgt. Daarom voel je je het ene moment beter en het andere moment slechter. Dat betekent niet dat je faalt, maar dat je herstelt.
4. Is terugval normaal tijdens burn-outherstel?
Ja, terugval hoort bij je burn-outherstel. Er zijn verschillende factoren die dat kunnen veroorzaken. Bijvoorbeeld omdat je toch iets te veel hebt gedaan. Of omdat er iets in je omgeving gebeurt waardoor je stress ervaart. Zie het als ‘oefenmomenten’ waarbij je leert om dingen op een andere manier aan te pakken.
5. Wanneer kan ik weer beginnen met werken?
Je kunt vaak weer beginnen met werken als je klachten zijn verminderd, je basisenergie is hersteld en je voldoende belastbaar bent om rustig op te bouwen. Dat gaat niet in één keer, maar heeft tijd nodig. Je lichaam is namelijk niet meer gewend om veel te doen.
6. Kun je restklachten houden na een burn-out?
Niet iedereen, maar sommige mensen houden restklachten over na een burn-out. Soms heeft je lichaam langer de tijd nodig om te herstellen. Het is belangrijk dat je dat de tijd geeft. Andere klachten worden chronisch. Ook chronische klachten kunnen zonder duidelijke reden verdwijnen.
Sommige mensen denken dat ze restklachten hebben, maar hebben onvoldoende veranderingen in hun leven aangebracht.
7. Wat gebeurt er als ik te snel weer ga werken?
Te snel aan het werk gaan vergroot de kans op een terugval. Het is belangrijk goed van tevoren te bekijken hoeveel je aankunt en je urenopbouw niet als een ‘moeten’ zien. Wordt het te veel, doe dan een stap terug. Bespreek dit met je begeleider of bedrijfsarts.
8. Is begeleiding bij burn-outherstel zinvol?
Het is zeker aan te raden om begeleiding te zoeken bij je herstel. Vooral omdat gedragspatronen waar je al lange tijd mee rondloopt vaak moeilijk te veranderen zijn. Daarnaast ben je je zelf niet altijd bewust van je blinde vlekken. Door jouw lichamelijke en mentale klachten lukt het vaak niet om je gedrag en overtuigingen aan te pakken en te veranderen. Met professionele hulp doorloop je het proces op de juiste manier. En kun je deze valkuilen omzetten in kansen en mogelijkheden.
| Inhoudelijk gecontroleerd door: Ninka Buter, coach/hulpverlener en kwaliteitsmanager inhoud bij BoFit
Ninka begeleidt al meer dan 20 jaar mensen met stressklachten en burn-out bij BoFit. Vanuit haar praktijkervaring helpt zij mensen bij duurzaam herstel, energieopbouw en werkhervatting. |